༄༅། ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་སུད་སི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་དང་སུད་སི་སྐུ་ཚབ་དོན་ཁང་གཉིས་ཟུང་སྦྲེལ་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་ཇི་ནི་ཝ་བོད་དོན་གླེང་སྟེགས་ཐེངས་བཞི་པ་སྟེ། རྒྱ་ནག་གིས་དཔལ་འབྱོར་དང་། སྤྱི་ཚོགས། རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་གནང་བ་དང་བསྟུན། རྐུ་ལ་ཤོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་། ༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་སྐོར་ཆེད་དོན་མི་སྣའི་བགྲོ་གླེང༌ཞིག་ཚོགས་ཡོད། ཆེད་དོན་མི་སྣའི་བགྲོ་གླེང་ཐོག་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་། གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་མཁན་པོ་གཟིག་རྒྱབ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག རྒྱལ་སྤྱི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་ཇར་མ་ནི་ཁུལ་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཀ་ཡི་མུ་ལར་ (Kai Mueller) ལགས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་ཆེ་ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་ལགས་བཅས་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཕྱི་དྲིལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་འབྲུག་བསྟན་སྐྱིད་ལགས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་གཙོ་སྐྱོང་གནང་ཡོད།
དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་ཆེ་ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་ལགས་ཀྱིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འོས་སྤྲུལ་ས་བོན་དུ་མའི་ནང་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་ཡོད་པ་དང་། ངོས་འཛིན་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་རྗེས་ཉིན་གསུམ་པ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་པཎ་ཆེན་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཡབ་ཡུམ་དང་ནང་མི། བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་ནས་ད་བར་མི་ལོ་ ༢༦ ཧྲིལ་པོ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་དབུས་ནང་མི་དང་སྐུ་འཁོར་བཅས་བདེ་ཐང་ཡིན་མིན་དང་། གང་དུ་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་སྐོར་འདྲི་རྩད་གནང་ཡོད་ཀྱང་ད་བར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལན་འདེབས་ཁ་གསལ་ཞིག་ཕུལ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་གསུངས།དེ་རྗེས་རྒྱལ་སྤྱི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་ཇར་མ་ནི་ཁུལ་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཀ་ཡི་མུ་ལར་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གློད་བཀྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དང་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་བ་ཁག་སྒྲོགས་སྦྱང་གནང་བ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་ནི་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་ཙམ་མིན་པར། དེ་ནི་བོད་མི་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆོས་ལུགས་ནི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས། བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བསྐོ་བཞག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས།
དེ་ནས་གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་མཁན་པོ་གཟིག་རྒྱབ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་གསུང་དོན། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོ
ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་
ཕྱི་ལོ ༡༩༧༧ ལོར་ཀུན་གཟིགས་མཆོག་བཙོན་གྲོལ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགུང་ལོ་དྲུ
ང་ཚོས་གལ་ཆེ་གནད་དོན་འདི་དག་རྒྱད་ལྟ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་དགེ་འདུ
མདོར་ན་ཁོང་རྣམས་མུན་པའི་བཙོན་དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགུང་ལོ་དྲུག་ལ་སོན་པའི་པཎ་ཆེན་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཡབ་ཡུམ་དང་ནང་མི། བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གལ་གནད་སྐོར་གསུངས་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགུང་ལོ་དྲུག་ལ་སོན་པའི་པཎ་ཆེན་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་བཙན་ཁྲིད་བྱས་དགོས་དོན་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མ་འོངས་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐོར་དང་། ཨ་རིས་གཙོས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་གིས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མ་འོངས་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགན་དབང་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བོད་མི་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད། སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མ་འོངས་ཡང་སྲིད་ནི་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། ཅེས་གསུངས།
གཞན་ཡང་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། ལྷག་པར་སྐད་ཡིག་ཐོག་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་བཞག་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་གློ་བུར་དུ་སྐུ་གཤེགས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་དུག་དྲངས་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕུང་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཐུབ་མེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྫུན་མ་ཞིག་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཡོད། སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་མཁན་པོ་ཨ་ཀྱཱ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་འདེམས་སྒྲུག་སྐོར་དཔེ་དེབ་ཅིག་བརྩམས་ཡོད། དཔེ་དེབ་དེའི་ནང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་འདེམས་སྒྲུག་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསྐོ་གཞག་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མིང་དེ་བུ་གསུམ་གྱི་མིང་གི་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཡོད་པ་འཁོད་ཡོད། ཅེས་དང་།སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འོས་སྤྲུལ་ས་བོན་དུ་མའི་ནང་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ད་ལྟ་གང་དུ་ཡོད་མེད་དང་། སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་མིན་སྐོར་ང་ཚོས་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད། གལ་ཏེ་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡིན་ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་དགོས་པ་དེ་སྤྲད་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སང་ཉིན་༸ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་འདིར་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནའང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཐོབ་མེད་སྟབས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་དོན་བསྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཕྱོགས་ཐད་ཐེ་བྱུས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་གསུངས།
ཕྱོགས་མཚུངས་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཅུས་ཀྱི་བཀའ་ཨང་ལྔ་པ་ཞེས་པ་དོན་ཚན་ ༡༤ ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ནས་བཟུང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བཀོད་ཡོད། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་མི་བྱེད་མཁན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་ལམ་ལུགས་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས། སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན། ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ནང་ཆོས་སྦྱང་དགོས། དེ་ནས་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་དགོས། ཞེས་བཀའ་ཕེབས་ཡོད། དེ་ནི་བདེན་པ་རེད་ཅེས་སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་བཅས།།